Gezonde voeding: de feiten – de fabels

Hoogleraar Martijn Katan katanvoelde zich geroepen om korte metten te maken met mythes over eten en drinken. Hij schreef er een boek over en krijgt ruime aandacht in de media, waaronder het Dagblad van het Noorden en de Volkskrant van zaterdag 23 april. Op het eerste gezicht valt het nog wel mee met die korte metten:

Volgens Katan hebben moderne voedselgoeroes ergens wel gelijk in het idee dat er iets is misgegaan met de manier waarop we voedsel produceren. De levensmiddelenindustrie is een hoogtechnologische bedrijfstak geworden, waarbij het erom gaat zo goedkoop mogelijk iets te produceren, dat mensen onweerstaanbaar lekker en gemakkelijk vinden. Ook wordt volgens hem een groot deel van het wetenschappelijk onderzoek betaald door de industrie. Dat is ook geen mythe. Er moet iets uit komen waar een bedrijf wat mee kan. Zo blijkt dat 90% van het onderzoek dat gesponsord wordt door bedrijven hun eigen producten ondersteunt. Dit onderzoek is dus niet onafhankelijk en daardoor minder betrouwbaar.

Toch komt Katan met stellige uitspraken, bijvoorbeeld over de vraag of fruit gezond is antwoord hij: Fruit is niets meer dan een gekleurde zak met suiker. Suiker is volgens hem niet ongezond en verslavend. Daar is volgens hem geen bewijs voor. We zegt hij dat de producten waarin suiker zitten verwerkt, zoals frisdrank, taart en snoep er voor zorgen dat je aankomt. Tevens wordt suiker toegevoegd aan ons eten, zodat het beter smaakt. Daardoor gaan we meer eten dan we soms zouden willen. Biologisch eten is volgens Katan niet gezonder dan gewoon eten. De term betekent dat er geen bestrijdingsmiddelen, antibiotica en kunstmest worden gebruikt, maar dat maakt een product niet ongezonder. Even ervoor spreekt hij zijn ergernis uit over het kleidieet van Rens Kroes. Dat is door chemicaliën (wat bestrijdingsmiddelen ook zijn) volgens hem puur slecht.

Commentaar Nuver: Martijn Katan is een gerenommeerd wetenschapper, die belangrijk onderzoek heeft verricht over de schadelijkheid van trans vetten. Wij hadden van hem wat meer genuanceerde uitspraken verwacht. Hij lijkt zich in bepaalde zaken tegen te spreken zoals de gewenning aan suiker (het is niet verslavend, maar we gaan er wel meer van eten dan we zouden willen) en de biologische voeding zonder chemische toevoeging is niet gezonder (maar de chemicaliën in de klei zijn puur slecht). Wij begrijpen dat hij het doorschieten in bepaalde hypes aan de kaak wil stellen, maar tegelijkertijd stelt hij dat het belangrijk is dat er mythes zijn, omdat de voedselindustrie met haar grip op onderzoek en de behoefte aan grootschalige voedselbereiding niet direct rekening houd met gezondheid. Met dit boek en al deze media aandacht speelt hij de gevestigde belangen van de grote voedselindustrieën in de kaart. Ik weet niet of dat zijn ware bedoeling is geweest.

Cardioloog en onderzoeker Leonard Hofstra laat een ander geluid horen in Gezond Nu van mei 2016. Dr. Hofstra: “In een groot verantwoord onderzoek zag ik 15 jaar geleden dat het risico op hart en vaatziekten voor 90% wordt bepaald door leefstijl. Dat je met voeding aftakelingsprocessen zoals aderverkalking en diabetes type 2 kunt omdraaien geeft mij een geweldige inspiratie. Daar wil ik de 4-5000 patiënten die ik jaarlijks zie voor motiveren. De een miljoen Nederlanders met diabetes krijgen nu pillen en insuline. Daar kun je de ernstige complicaties zoals nierfalen en blindheid niet mee voorkomen. Mensen staan er vaak heel erg voor open om samen met mij dit proces om te keren.”

En gezonde voeding is toch zoveel mogelijk groente en fruit, zo weinig mogelijk suiker (want als je door de toevoeging van suiker meer eet dan je wil zien wij dat toch als verslavend) en toch ook biologisch. Pesticiden en bestrijdingsmiddelen mogen dan niet acuut gevaarlijk zijn, we weten niet wat een hoge inname van bestrijdingsmiddelen op lange termijn kunnen doen. Het is in ieder geval absoluut niet gezond. Wanneer u persoonlijk advies wilt voor uw situatie, bent u altijd welkom bij NUVER.