Kurkuma, geelwortel (koenjit)curcumine

Kurkuma werkt als ontstekingsremmer. Kurkuma (geelwortel, koenjit) is een smaakvol kruid uit de Aziatische keuken. In de Indiase en Chinese geneeskunde wordt geelwortel tegen veel kwalen en ziektes ingezet, waarbij ontsteking een rol speelt. Daar zit een kern van waarheid in zegt Michael Heger, onderzoeker van het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam.(Volkskrant november 2015)

De ontstekingsremmende werking blijkt te berusten op meerdere effecten die curcumine (het werkzame bestanddeel in de kurkuma) heeft op verschillende enzymen die een rol spelen bij ontstekingsreacties. Door die veelzijdigheid heeft het een breed werkingsgebied en wordt het gebruikt bij ontstekingen in de darmen, gewrichten, diabetes en psoriasis. Volgens Heger en maag-darmleverarts Ben Witteman is curcumine een goede aanvulling op de westerse geneeskunde. Veel patiënten met bovengenoemde ziektes hebben minder medicijnen nodig om hun ziekte te onderdrukken.

Opname in het lichaam

Probleem bij het gebruik van kurkuma poeder is dat je er veel van nodig hebt om voldoende curcumine binnen te krijgen. Rond de 3% bestaat slechts uit curcumine, dat bovendien slecht opgenomen wordt uit de darmen. Daarom zijn er nu preparaten op de markt die de opname in het lichaam verbeteren en er voor zorgen dat het curcumine in werkzame concentraties in de gewrichten, huid, lever en hersenen komen. Er is aangetoond bij proefdieren dat het de bloedspiegels van medicijnen bij de ziekte van Crohn en Colitis ulcerosa verhoogt en de bloedsuikerspiegel en cholesterolwaarden verlaagt.

Bijwerkingen

Er zijn weinig aanwijzingen dat curcumine bijwerkingen heeft. Het is bekend dat het middel in hoge dosering maagdarmklachten kan geven, maar juist door de formulering van nieuwe preparaten is die kans klein, omdat hoge doseringen niet nodig zijn. Wel is het aantal goede onderzoeken naar de effectiviteit van  nieuwe preparaten beperkt en is dus de optimale dosering voor lange termijn behandeling nog onduidelijk. Helaas wordt grootschalig onderzoek afgeremd door de farmaceutische industrie aangezien die geen belang hebben bij dit voedingssupplement.

Er is ook in de reguliere geneeskunde veel belangstelling voor het effect van curcumine bij depressie en de ziekte van Alzheimer. Recent is aangetoond dat bij depressies sprake is van toegenomen ontstekingsreacties in de hersenen zelf. Gebruik van curcumine in combinatie met antidepressiva leidde tot betere resultaten dan medicatie alleen. Bij de ziekte van Alzheimer is ook gekeken of het remmen van ontstekingsreacties nuttig kan zijn. Daarbij wijst onderzoek onder ouderen in India aan dat mensen die meer curry eten minder vaak de ziekte van Alzheimer ontwikkelen en  een beter geheugen hebben. Kurkuma is een wezenlijk bestanddeel van curry en geeft het de karakteristieke kleur.
Ook is er grote interesse in de mogelijkheden van curcumine bij de behandeling van kanker. Kankercellen hebben een aantal typerende eigenschappen die hen onderscheiden van gewone cellen legt Heger uit. Curcumine remt al die aspecten en laat de cellen sterven. Dit is de theorie, maar in de praktijk zijn er nog onvoldoende goede studies die deze werkzaamheid onderbouwen. Wel zijn er aanwijzingen dat curcumine de effectiviteit van chemotherapie en bestraling kan verhogen.

Preparaten

Bij Nuver hebben we twee preparaten met Curcumine: Curcumin van Solgar maakt gebruik van micellen waarbij curcumine ingepakt wordt met behulp van wateroplosbare micellen, waardoor het makkelijker de darmwand passeert en niet zo snel wordt afgebroken. Naar deze nieuwe toedieningsvorm (Novasol) is veel onderzoek gedaan en alleen de curcumine van Solgar maakt daar gebruik van. Er is geen onderzoek bekend bij zwangeren en kinderen jonger dan 12 jaar naar mogelijke risico’s.

Bij Curcuma longa van AOV wordt een zwarte peper extract (piperine) toegevoegd, waardoor het curcumine beter wordt opgenomen. Er is niet veel onderzoek gedaan naar het effect en de risico’s van deze combinatie. Van zwarte peper is wel bekend dat het in grote hoeveelheden toegediend  bijwerkingen kan  geven.